Een weekendje aan de kust of een simpele zondagse lunch in het centrum van de stad is niet langer een gewoon uitstapje, maar een luxe geworden waar de gemiddelde burger twee keer over moet nadenken. Terwijl ondernemers wijzen naar stijgende lonen, krabben consumenten zich achter de oren: hoe kan het dat een maaltijd op een terras in Italië goedkoper is dan in een lokale bistro met uitzicht op een parkeerplaats?
Ik merkte het onlangs zelf tijdens een grijze zondag. De rekening voor twee porties traditionele gerechten, een soepje, twee latte en een klein dessert voor de kinderen kwam uit op 48 euro. Geen Michelin-sterren, geen witte tafelkleden. Gewoon een lunch. Dit is de realiteit van 2026: we betalen niet meer voor het eten, maar we financieren de drang van ondernemers om de schade van de afgelopen jaren in één keer in te halen.
De Litouwse paradox: Duurder dan Spanje en Italië?
Het vaste weerwoord van de horeca is dat de arbeidskosten stijgen. Maar als we de cijfers vergelijken met Zuid-Europa – waar de lonen in de service-sector vaak vergelijkbaar of hoger liggen en de belastingdruk niet minder is – valt de mond open. Uit een recente prijsvergelijking in februari 2026 blijkt een opvallende trend:
- De marges op koffie en desserts in Litouwen behoren tot de hoogste van Europa.
- Koffie die qua inkoopwaarde slechts enkele centen kost, gaat over de toonbank met een winstmarge van 1000%.
- In Spanje betaal je voor een kwalitatieve espresso vaak nog steeds de helft van wat men in een Litouws provinciestadje durft te vragen.
Waarom de prijzen blijven stijgen (hint: het is “hebzucht-inflatie”)
In mijn praktijk als observator zie ik dat economen een zorgwekkend fenomeen signaleren. Hoewel de prijzen voor grondstoffen zoals bonen, vlees en groenten zijn gestabiliseerd, blijven de prijzen op de menukaart klimmen. Maar er is een nuance: het businessmodel is anders.
In Zuid-Europa verdienen cafés hun geld omdat mensen drie keer per dag langskomen voor een snelle koffie. In Litouwen jaagt een prijs van 5 euro de klant weg, waardoor die nog maar één keer per week komt. De ondernemer reageert daarop door de prijzen nóg verder te verhogen om de winst uit die ene klant te persen. Het is een vicieuze cirkel die we “greedflation” noemen.
De middenklasse valt buiten de boot
De gevolgen zijn niet alleen financieel, maar ook sociaal. Een gezin met een modaal inkomen voelt zich anno 2026 armer dan vijf jaar geleden, ondanks dat hun salaris op papier is gestegen. Een eenvoudig avondje uit is een geplande gebeurtenis geworden, in plaats van een spontane actie.
Veel inwoners klagen op sociale media: “We kunnen het ons niet meer veroorloven om zomaar ergens binnen te stappen. Elke keer dat we buiten de deur eten, voelt het als een aanslag op het maandbudget.”
Mijn advies: Stem met je portemonnee
Er is een simpele manier om deze bubbel te doorbreken. De prijzen zullen pas stabiliseren als de markt verzadigd raakt. Hier zijn drie dingen die je kunt doen:
- Kies voor kleine familiebedrijfjes buiten de toeristische hotspots; de prijzen zijn daar vaak nog logisch.
- Vergelijk prijzen via apps voordat je gaat zitten; de verschillen tussen twee straten kunnen oplopen tot 30%.
- Wees niet bang om een overpriced item te laten staan. Als niemand een koffie van 5 euro koopt, kan de prijs niet blijven staan.
De bittere nasmaak van een kopje koffie van 5 euro is een signaal dat de balans tussen prijs en kwaliteit volledig zoek is. Het risico is dat Litouwen een land wordt waar het voor de eigen inwoners goedkoper is om naar Tenerife te vliegen dan een weekendje in eigen land te recreëren.
Wat vind jij: is 12 euro voor een simpel traditioneel gerecht nog acceptabel, of zijn we de grens van het redelijke gepasseerd?
