Stel je voor dat je elk jaar belasting moet betalen over je spaargeld, je huis en je aandelen, zelfs als je dat jaar nauwelijks winst hebt gemaakt. In Noorwegen is dit de realiteit, maar er waait een nieuwe politieke wind. De conservatieve partij Høyre wil deze ‘formuesskatt’ volledig afschaffen, een stap die het land kan veranderen in een fiscaal paradijs of juist de sociale zekerheid kan uithollen.
Het Noorse model onder vuur
Terwijl wij in Nederland nog volop discussiëren over Box 3, gaat Noorwegen een stap verder. De huidige vermogensbelasting bedraagt ongeveer 1% van de netto waarde van je bezittingen. Dat klinkt misschien als een schijntje, maar voor ondernemers is het een blok aan het been.
Ik heb gesproken met investeerders die aangeven dat ze soms geld uit hun eigen bedrijf moeten trekken om de belasting over de waarde van dat bedrijf te kunnen betalen, ook als er geen cashflow is. Dit drijft de rijksten letterlijk de grens over richting Zwitserland.
De argumenten voor afschaffing:
- Concurrentiepositie: Noorwegen is een van de laatste Scandinavische landen die deze taks nog heft.
- Investeringsklimaat: Kapitaal blijft in het land en wordt geherinvesteerd in plaats van wegbelast.
- Eerlijkheid: Waarom belasting betalen over bezit waarover al inkomstenbelasting is betaald?
De keerzijde: wie gaat de rekening betalen?
Maar er is een nuance die velen over het hoofd zien. De vakbonden slaan alarm. Als de miljarden uit de vermogensbelasting wegvallen, ontstaat er een gapend gat in de begroting van de gemeenten. In Noorwegen financiert dit geld de lokale scholen en de zorg die we hier zo bewonderen.
De angst is simpel: als de miljonairs minder betalen, moet de rest waarschijnlijk meer betalen. Dit zou kunnen leiden tot:
- Hogere belastingen op loon of consumptie (BTW).
- Bezuinigingen op publieke diensten.
- Een grotere kloof tussen arm en rijk.
Wat betekent dit voor jou?
Woon je in Noorwegen of overweeg je daarheen te emigreren voor het prachtige landschap? Dan is dit relevant. Voor werkenden met een ‘normaal’ kapitaal kan de afschaffing gunstig zijn voor het eigen huis en de spaarrekening. Maar als de kinderopvang daardoor duurder wordt, ben je onder de streep misschien slechter uit.
Mijn advies: Kijk niet alleen naar de belastingdruk, maar naar de ‘netto kwaliteit’ van leven. Het Noorse model werkt als een verzekeringspolis: je betaalt veel premie, maar de dekking is fantastisch. Als je de premie wegneemt, verandert de hele polis.
De toekomst van het sociale contract
In feite gaat deze strijd niet over cijfers, maar over de identiteit van het land. Kiezen ze voor een dynamische economie die talent aantrekt, of blijven ze trouw aan de radicale gelijkheid die de regio zo beroemd maakte? Het antwoord op die vraag zal bepalen of Noorwegen het voorbeeld blijft voor de wereld, of een nieuw, onbekend pad inslaat.
Zou jij bereid zijn meer inkomstenbelasting te betalen in ruil voor het volledig afschaffen van belasting op je spaargeld en huis?
